ලොව ප්‍රකෝටිපති ව්‍යාපාරික ඊලෝන් මස්ක්ට අයත් ස්පේස් එක්ස් (SpaceX) සමාගම, සිය ‘ස්ටාලින්ක්’ (Starlink) අන්තර්ජාල ජාලය තවදුරටත් පුළුල් කරමින් නවතම චන්ද්‍රිකා 24ක් සාර්ථකව කක්ෂගත කිරීමට කටයුතු කර තිබේ. ඒ, කැලිෆෝනියාවේ සිට දියත් කෙරුණු ෆැල්කන් නයින් වර්ගයේ රොකට්ටුවක් මගිනි. මෙම සුවිශේෂී දියත් කිරීම පසුගිය පෙබරවාරි 14 වනදා කැලිෆෝනියාවේ වැන්ඩන්බර්ග් අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයෙන් සිදු විය.

1. ෆැල්කන් 9 රොකට්ටුවේ සුවිශේෂී මෙහෙයුම

මෙම චන්ද්‍රිකා එකතුව අභ්‍යවකාශය වෙත රැගෙන ගියේ ස්පේස් එක්ස් සමාගමේ වැඩ අශ්වයා ලෙස සැලකෙන ‘ෆැල්කන් 9’ (Falcon 9) වර්ගයේ රොකට්ටුවක් මගිනි. කැලිෆෝනියාවේ වැන්ඩන්බර්ග් අභ්‍යවකාශ බලකා කඳවුරේ (Vandenberg Space Force Base) පිහිටි Space Launch Complex 4 East (SLC-4E) දියත් කිරීමේ මධ්‍යස්ථානයෙන් පස්වරු 5:59 ට (පැසිෆික් වේලාවෙන්) රොකට්ටුව අභ්‍යවකාශය බලා පිටත් වූ අතර පෙබරවාරි 14 දින දින රාත්‍රියේ සිදුවූ මෙම දියත් කිරීම දකුණු කැලිෆෝනියාවේ වැසියන්ට අහසේ දිදුලන ආලෝක ධාරාවක් ලෙස ඉතා පැහැදිලිව දැකගත හැකි විය.

2. රොකට් ප්‍රතිභාවිතය සහ සාර්ථක ගොඩබෑම

මෙම මෙහෙයුමේදී භාවිතා කරන ලද ෆැල්කන් 9 පළමු අදියරේ රොකට් බූස්ටරය (First-stage booster) මීට පෙර අවස්ථා 21කදී විවිධ මෙහෙයුම් සඳහා සහාය වී ඇති අතර, මෙය එහි 22 වන සාර්ථක ගමන වේ.  අභ්‍යවකාශයට චන්ද්‍රිකා මුදා හැරීමෙන් පසුව, රොකට්ටුවේ පළමු අදියර පැසිෆික් සාගරයේ රඳවා තිබූ “Of Course I Still Love You” නැමැති ස්වයංක්‍රීය ඩ්‍රෝන නෞකාව මතට ආරක්ෂිතව ගොඩබෑමට සමත් විය. මෙහිදී “Starlink V2 Mini” වර්ගයේ චන්ද්‍රිකා 24ක් පෘථිවියට ආසන්න පහළ කක්ෂයකට (Low-Earth Orbit) මුදා හැර තිබේ.

3. ස්ටාලින්ක් ජාලයේ වර්ධනය

මෙම නවතම චන්ද්‍රිකා එකතුවත් සමඟ ස්ටාලින්ක් චන්ද්‍රිකා ජාලය තවදුරටත් ශක්තිමත් වී ඇති අතර, එය ලොව පුරා දුෂ්කර ප්‍රදේශ සඳහා අධිවේගී අන්තර්ජාල පහසුකම් සැපයීමට ඉවහල් වේ. මේ වන විට ස්ටාලින්ක් ජාලය සතු ක්‍රියාකාරී චන්ද්‍රිකා සංඛ්‍යාව 11,000කට ආසන්න වී ඇත. ස්පේස් එක්ස් සමාගම මෙම මාසය තුළ තවත් දියත් කිරීම් කිහිපයක් සිදු කිරීමට සැලසුම් කර ඇති බව ද වාර්තා වේ.

The post නවතම ස්ටාලින්ක් චන්ද්‍රිකා 24ක් සාර්ථකව කක්ෂගත කෙරේ appeared first on Govdoc Blog.

2026 වසර තුළ ස්ටාර්ලින්ක් කිලෝමීටර් 550 (සැතපුම් 342) ක් පමණ කක්ෂගත වන එහි සියලුම චන්ද්‍රිකා, කිලෝමීටර් 480 දක්වා අඩු කිරීමෙන් එහි චන්ද්‍රිකා තාරකා මණ්ඩලයේ නැවත වින්‍යාස කිරීමක් ආරම්භ කරන බව ස්පේස්එක්ස් හි ස්ටාර්ලින්ක් ඉංජිනේරු උප සභාපති මයිකල් නිකොල්ස් බ්‍රහස්පතින්දා (2026-01-01) පැවසීය. චන්ද්‍රිකා කක්ෂය අඩු කිරීමෙන් අභ්‍යවකාශ ආරක්ෂාව වැඩි කිරීමට සමාගම බලාපොරොත්තු වේ.

එහි එක් චන්ද්‍රිකාවක් අභ්‍යවකාශයේ විෂමතාවයක් අත්විඳ ඇති අතර, එමඟින් “කුඩා” ප්‍රමාණයේ සුන්බුන් නිර්මාණය වී කිලෝමීටර් 418 ක උන්නතාංශයක අභ්‍යවකාශ යානය සමඟ සන්නිවේදනය කපා හැර ඇති අතර එය චන්ද්‍රිකා අන්තර්ජාල දැවැන්තයාට කක්ෂයේ දුර්ලභ චාලක අනතුරකි.

සමාගම පවසා තිබුණේ එහි බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් අන්තර්ජාල ජාලය සඳහා අභ්‍යවකාශයේ ඇති 10,000 කට ආසන්න චන්ද්‍රිකාවක් කිලෝමීටර් හතරක් උන්නතාංශයකින් ඉක්මනින් පහත වැටුණු බවත්, එයින් ඇඟවෙන්නේ යානයේ යම් ආකාරයක පිපිරීමක් සිදුවී ඇති බවත් ය.

සමාගම් සහ රටවල් අන්තර්ජාල තාරකා මණ්ඩල සහ සන්නිවේදන සහ පෘථිවි රූප වැනි අනෙකුත් අභ්‍යවකාශ පාදක සේවාවන් සඳහා දස දහස් ගණනක් චන්ද්‍රිකා යෙදවීමට තරඟ කරන බැවින්, මෑත වසරවලදී පෘථිවි කක්ෂයේ අභ්‍යවකාශ යානා සංඛ්‍යාව තියුනු ලෙස ඉහළ ගොස් තිබේ. රොකට් දියත් කිරීමේ ව්‍යාපාරය සඳහා දිගු කලක් තිස්සේ ප්‍රසිද්ධ SpaceX, පාරිභෝගිකයින්ට, රජයන්ට සහ ව්‍යවසාය පාරිභෝගිකයින්ට බ්‍රෝඩ්බෑන්ඩ් අන්තර්ජාලය විහිදුවන චන්ද්‍රිකා 10,000 කට ආසන්න ජාලයක් වන Starlink හරහා ලොව විශාලතම චන්ද්‍රිකා ක්‍රියාකරු බවට පත්ව ඇත.

The post ආරක්ෂාව වැඩි කිරීම සඳහා චන්ද්‍රිකා කක්ෂය අඩු කිරීමට ස්ටාර්ලින්ක් සැලසුම් කර ඇත appeared first on Govdoc Blog.